Tekening van een vrouw die op een schep leunt in een groentetuin

Heden, 30 mei, van het jaar 1 n.Z.V., delen wij, het NWC, een nieuwe bijdrage van en voor de overlevenden.

Deze keer horen we van Ciska. Zij gaat ons vertellen over voedselbossen. Ciska is onderzoekster aan een universiteit, waar ze onderzoek doet naar duurzame landbouwmethoden. Ze heeft heel veel kennis over voedselproductie.

Wat is een voedselbos?

Een voedselbos is een stuk land waar mensen eetbare en andere nuttige planten hebben aangelegd op een manier die de natuur probeert na te bootsen. Het hoeft niet persé een bos te zijn, maar kan ook een andere vorm hebben, bijvoorbeeld meer open, zoals een heide. Ook kunnen er voedsel– en andere dieren in leven en kunnen er vijvers en andere waterpartijen worden aangelegd.
Het bos wordt zo aangelegd dat planten, schimmels, organismen en dieren die elkaar ondersteunen bij elkaar in de buurt zijn.

Tekening van de lagen van een voedselbos
De 7 lagen van een Voedselbos

Verder is het de bedoeling dat in een voedselbos, na een periode van ondersteuning en onderhoud, een kringloop ontstaat waardoor het bos zichzelf en zijn voedselproductie in stand kan houden. Hierna zou minimaal onderhoud, vergelijkbaar met de taken van een boswachter, nodig moeten zijn.

Wat zijn de voordelen van een voedselbos?

In de gangbare landbouw worden monoculturen van eenjarige planten verbouwd. Monocultuur wil zeggen dat er maar 1 soort plant op een akker staat. Monoculturen zijn gevoeliger voor ziektes en plagen dan polyculturen.
Verder wordt er gebruik gemaakt van kunstmest en bestrijdingsmiddelen en draagt deze vorm van landbouw bij aan grondwatervervuiling en bijensterfte.
De gangbare landbouw is een hoog efficiënt systeem, wat veel werk vraagt, elk jaar opnieuw.

Voedselbossen bestaan uit polyculturen van meerjarige planten. Polycultuur wil zeggen dat er verschillende soorten planten op 1 perceel staan.
Meerjarige planten lopen eerder uit, blijven langer groen, beschermen tegen bodemerosie en overstroming en leggen koolstof vast. Ze bieden een thuis aan plaagbestrijdende organismen, bevorderen de vruchtbaarheid van de bodem en de soortenrijkdom. En je hoeft ze maar 1 keer te poten. Hierdoor is een voedselbos veerkrachtig, houdt het zichzelf in stand en is het veel minder werk om te onderhouden.
Een nadeel is wel dat het meerdere jaren duurt voor een voedselbos optimaal begint te produceren.

Hoe leg je een voedselbos aan?

Er zijn 4 factoren waar je rekening mee moet houden bij het ontwerpen van je voedselbos:
Aarde, water, wind en zon.

Aarde
Er zijn verschillende grondsoorten in Nederlantis; zeeklei, rivierklei, zand, löss en veen.
Niet alle planten groeien even goed op alle grond.
Voor een klein oppervlak kun je de grond aanpassen aan de planten die je wilt neerzetten. Maar hoe groter het oppervlak, hoe moeilijker het wordt om de grond aan te passen. In geval van een groot oppervlak is het beter om de planten toe te spitsen op de grond.

Water
De grond moet niet te nat zijn voor de bomen. Als dat wel zo is, dan kun je verschillende dingen doen:
Je kunt greppels aanleggen om te zorgen dat water snel weg kan lopen. Drainagebuizen in de grond aanbrengen is hiervoor ook een optie. Verder kun je hoogteverschillen aanbrengen door bomen op een heuvel of dijk te planten.
Er zijn ook verschillende manier om juist water vast te houden. Je kunt bijvoorbeeld verlaagde paden, bedekt met houtsnippers aanleggen, of organisch materiaal, zoals compost of mulch, aanbrengen op de bodem.

Wind
De wind heeft veel invloed op de temperatuur van een plant of boom. Door bij het ontwerp rekening te houden met de wind, kunnen warmere en koudere plekken gecreëerd worden.
De dominante windrichting in Nederlantis is van west tot zuid-west. Koude wind uit het noorden tot noord-oosten kan tegen worden gehouden door bomen in een wigvorm te planten op het zuiden.

Zon
Planten hebben zon nodig om te groeien en vooral om vrucht te dragen. Maar in Nederlantis hebben we niet zo heel veel zon. Daarom is het altijd goed om een handje te helpen. Bomen kunnen bijvoorbeeld in een cirkel rondom een plas of vijver geplaatst worden, zodat ze door de weerspiegeling extra zonlicht kunnen vangen.

Beplanten

Als de locatie gekozen is en de bodem gereed, is het tijd om de planten erin te zetten. Kies de planten op basis van de bodemsoort en zet planten die elkaar ondersteunen bij elkaar.
Zorg ook dat je ruimte hebt om het eten te oogsten.

Na beplanting

Als de planten er staan zijn er nog een aantal dingen die je moet doen om te zorgen dat het voedselbos op den duur een zelfstandig ecosysteem wordt.

Tekening van insektenhotel

Biodiversiteit
Het vergroten van de biodiversiteit zorgt voor een veerkrachtig ecosysteem dat goed kan omgaan met veranderende omstandigheden zoals temperatuurschommelingen, wisselende verhoudingen van dieren en planten en ziektes.
Het verhogen van de biodiversiteit zorgt er ook voor dat plagen worden voorkomen.
Lieveheersbeestjes eten bladluizen, vogels eten slakken en nematoden in de grond bestrijden naaktslakken en plaaginsekten.
Om veel verschillende soorten nuttige dieren aan te trekken kun je de volgende dingen toevoegen:
Insectenhotels en nectarrijke bloemen
Vogelhuisjes
Schuilplekken
Zandheuvels voor bijen
Hiervoor kun je takken, blaadjes, boomschors en ander natuurlijk afval gebruiken.

Mulchen
Mulch is een laag dood plantmateriaal dat langzaam verteerd. Hierdoor laat het voedingsstoffen vrij die door beestjes en schimmels in aarde worden omgezet. Deze aarde zit boordevol voedingsstoffen voor planten. Het biedt tegelijk ook een schuilplaats voor allerlei beestjes en gaat de groei van onkruid tegen.
Mulch kun je maken van houtsnippers, bladeren, takken, karton of stro. Compost is hier niet zo geschikt voor.
Als het voedselbos eenmaal gevestigd is, zal het door middel van vallende bladeren en takken voor zijn eigen mulchlaag zorgen.

Voedseldieren
Een voedselbos kan ook prima voedseldieren ondersteunen.
Zorg in dat geval wel dat je bos voedsel bevat voor de dieren en schuilplaatsen biedt.

Een aantal voorbeelden

Bij het woord bos denk je misschien aan een grote lap grond, maar de principes van een voedselbos kunnen op elke schaal worden toegepast. Voor volledige voedselvoorziening heb je minimaal 150m2 per persoon nodig, maar ook op een kleiner oppervlak kun je best veel voedsel verbouwen. Alle kleine beetjes helpen!

Hieronder vind je 3 voorbeelden van verschillende groottes.

Tekening van een voedselperk

Een voedselperk

Benodigd oppervlak: 1m2, 20 cm diep
Planten per laag:
1 Hogen bomen: geen
2 Lage bomen: 1 fruit- of notenboom zoals appel, peer, amandel, of hazelnoot
Let op! Kies een zelfbestuivend ras.
3 Bessenstruiken: enkele bessenstruiken; bijvoorbeeld kruisbes, blauwe bes, of aalbes
4 Kruiden: munt, bieslook, peterselie en lavas
5 Knol- en stengelgroenten: wortel, aardappel, bietjes, schorseneren, uigewassen, peulvruchten, of koolgroente
6 Kruiper: aardbei en spinazie
7 Klimplanten: 1 klimplant die in de boom kan groeien: braam, Japanse wijnbes, druif, of framboos
Benodigd gereedschap: handschep, handschoffel, gieter, snoeischaar
Onderhoud: Zo nodig water en mest geven.
Compost: wormenton met keukenafval

Tekening van een voedseltuin

Een voedseltuin

Benodigd oppervlak: 20m2
Planten per laag:
1 Hoge bomen: geen
2 Fruitbomen: 1 of 2 bomen; appel, peer, kers, pruim, perzik, vijg, amandel, of hazelnoot
3 Bessenstruiken: meerdere bessenstruiken; bijvoorbeeld kruisbes, blauwe bes, cranberry en aalbes
4 Kruiden: munt, bieslook, peterselie, lavas, kamille, kervel, salie, goudsbloem, smeerwortel en rabarber
5 Knol- en stengelgroenten: wortel, aardappel, bietjes, schorseneren, ui, knoflook, aardpeer, bonen en koolgroente
6 Kruipers: aardbei, spinazie, courgette, pompoen en paddestoelen
7 Klimplanten: braam, Japanse wijnbes, druif en framboos
Let op! Klimplanten in de lage bomen laten groeien.
Dieren: Kippen of eenden, mits er water in de buurt is en er een nachthok gemaakt kan worden.
Let op! Wanneer de kippen of eenden te weinig eten kunnen vinden, beginnen ze aan de planten in de tuin.
Benodigd gereedschap: schep, hark, schoffel, pootstok, gieter, snoeischaar
Onderhoud: zo nodig water en mest geven
Compost: composthoop met tuinafval
Je kunt ook compost maken van menselijke uitwerpselen. Ontlasting moet eerst 2 jaar composteren met behulp van compostwormen en urine moet eerst een half jaar staan voordat je het kunt gebruiken.

Tekening van een voedselbos

Een voedselbos

Benodigd oppervlak: 1,5ha
Planten per laag:
1 Notenbomen: walnoot, kastanje, eik en linde
2 Lage bomen: olijfwilg, berk, els, appel, peer, kers, pruim, perzik, vijg en abrikoos
3 Bessenstruiken: kruisbes, blauwe bes, cranberry en aalbes
4 Kruiden: munt, bieslook, peterselie, lavas, kamille, kervel, salie, goudsbloem, smeerwortel, haver en rabarber
5 Knol- en stengelgroenten: wortel, aardappel, bietjes, schorseneren, ui, knoflook, aardpeer, bonen, koolgroenten en zonnebloem
6 Kruipers: aardbei, spinazie, courgette, pompoen en paddestoelen
7 Klimplanten: braam, Japanse wijnbes, druif en framboos
Let op! Klimplanten in de lage bomen laten groeien.
Dieren: Eenden, varkens, koeien en vissen
Compost: Op den duur zelfcomposterend. Tot die tijd: dierenmest, mulch, mest van menselijke ontlasting
Benodigd gereedschap: trekker met frees (voor de aanleg), lange snoeischaar, notenraper, plukzak
Onderhoud: oogsten

Verder leren

Deze voorbeelden geven nog maar een fractie van de mogelijkheden weer. Wil je zelf aan de slag en wil je weten wat op jouw situatie van toepassing is? Kijk dan hier:

https://www.stichtingdelynx.nl/
https://www.voedselbos.eu/home.html
https://voedseluithetbos.nl/
https://lucavera.wordpress.com/voedselbossen/

Martin Crawford is de grondlegger van het voedselbosidee. Hij heeft er ook een boek over geschreven: “Creating a forest garden”, verkrijgbaar bij de betere bibliotheek.

Dankwoord

Wij bedanken Ciska voor haar bijdrage.
Wij vonden haar een onuitputtelijke bron van informatie.
Wat vond jij? Ben je het met haar eens? Of heb jij een andere mening? Heb jij nog aanvullende tips?
Laat hieronder een berichtje achter en maak ons allemaal wijzer!

Steun de Wederopbouw!

Wil jij ook jouw ervaring overbrengen aan de overlevenden?
Neem dan contact met ons op via het contactformulier of door een berichtje te sturen naar:

kattebel[apestaartje]4tbom.nl

Naast het verschaffen van informatie kun je de wederopbouw ook ondersteunen door bij te dragen aan onze fondsen. In ons winkeltje verkopen wij allemaal leuke en handige downloads. Neem eens een kijkje. Wie weet zit er iets van je gading bij!

Houdt onze communicatiekanalen in de gaten om op de hoogte te blijven.
Deel deze kennis met zoveel mogelijk overlevenden!

Tot zover het Nederlantis Wederopbouwcoöperatief.

Einde bericht.

Vergelijkbare berichten

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *